Hauv thaj chaw qhuav ntawm Machakos County, Kenya, qhov chaw ua liaj ua teb nyuaj nyuaj vim huab cua tsis zoo, ib tus neeg ua liaj ua teb hauv zos tau hloov nplooj tshiab hauv kev ua liaj ua teb ua tiav. Festus Muthoka, ib tug neeg nyob hauv lub zos Ndeini, tau txhim kho nws txoj kev noj qab haus huv zoo los ntawm kev txiav txim siab txog qoob loo thiab kev saws me nyuam ntau yam pigeon pea, 'Mituki'. Qhov kev hloov pauv no tau ua rau muaj txiaj ntsig ntau dua thiab cov nyiaj tau los nce ntxiv, ua kom pom kev hloov pauv zoo tshaj plaws los ntawm kev ua liaj ua teb ib txwm muaj rau kev ua liaj ua teb tshiab.
Tom qab ob peb xyoos ntawm kev tawm tsam nrog dej nag tsis sib haum thaum loj hlob pobkws, taum, thiab hauv zos pigeon peas, Festus pom ib qho kev cog lus nyob rau hauv Mituki ntau yam ntawm pigeon peas. Festus hais tias "Thaum kuv nrhiav tsis tau txoj haujlwm hauv Nairobi, kuv rov qab mus rau lub tebchaws thiab pom tias cov teb muaj peev xwm ntau dua rau kuv," Festus hais. Mituki hlob nyob rau hauv tsuas yog plaub thiab ib nrab lub hlis, piv rau cuaj lub hlis uas yuav tsum tau los ntawm ib txwm ntau yam, thiab tuaj yeem sau ntau zaus hauv ib xyoos. Lub sijhawm luv luv no thiab ntau yam muaj peev xwm nyob ntsuab tau ua rau nws muaj txiaj ntsig tshwj xeeb, tshwj xeeb tshaj yog muag rau cov tsev so hauv zos.
Tam sim no hauv nws xyoo thib peb ntawm kev cog qoob loo Mituki, Festus tau nthuav dav nws txoj haujlwm ua liaj ua teb rau 4-5 ev kawj thiab npaj yuav nce qhov no mus rau 10 daim av hauv lub caij cog qoob loo yav tom ntej. Nws thawj zaug sau qoob loo ib leeg tau nqa ntau dua US $ 1,500, ua pov thawj rau ntau yam txiaj ntsig.
Rael Karimi, tus kws tshawb fawb thiab yug me nyuam ntawm Kenya Agricultural thiab Tsiaj Kev Tshawb Fawb Lub Koom Haum (KALRO) hauv Katumani, tau ua qhov tseem ceeb hauv kev tsim Mituki ntau yam. "Peb tau txheeb xyuas qhov sib txawv ntawm cov hom hauv zos, uas tau siv tag nrho lub xyoo kom paub tab. Cov neeg ua liaj ua teb xav tau cov qoob loo thaum ntxov mus rau nruab nrab-maturing ntau yam nrog kev ua lag luam- thiab cov neeg ua liaj ua teb nyiam zoo, xws li cov nplej loj thiab cov pods kom yooj yim ntawm kev cog qoob loo rau zaub ntsuab, " Karimi piav qhia.
Kev txhim kho thiab kev tso tawm ntawm Mituki hauv 2018 tau tsav los ntawm kev sim ntau thiab kev koom tes ntawm cov neeg ua liaj ua teb, kom ntseeg tau tias ntau yam tau ntsib cov kev xav tau tshwj xeeb thiab cov xwm txheej ntawm cov neeg ua liaj ua teb hauv zos. Cov kev txhawb zog txhawb nqa tau suav nrog cov hnub ua haujlwm, uas ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev qhia cov neeg ua liaj ua teb txog cov txiaj ntsig ntawm ntau yam tshiab thiab txhawb nqa cov noob zoo.
Chris Ojiewo, cov txheej txheem cov noob ua rau Dryland Crops program ntawm CIMMYT, tau hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev tswj cov noob purity thiab kev ua liaj ua teb zoo los tiv thaiv cov teeb meem xws li caj ces impurity thiab kab mob sib sau, uas tuaj yeem tshwm sim los ntawm cov noob rov ua dua. CIMMYT thiab Accelerated Varietal Improvement and Seed Systems in Africa (AVISA) Project tau txhawb kev tsim thiab xa tawm cov noob zoo, ntxiv dag zog rau kev txais yuav ntau yam kev txhim kho.
Raws li Festus npaj yuav nthuav dav nws txoj haujlwm ua liaj ua teb, nws zaj dab neeg ua tiav tau ua lub teeb pom kev zoo rau lwm tus neeg ua liaj ua teb hauv cheeb tsam, ua kom pom qhov muaj peev xwm ntawm kev siv cov tswv yim ua liaj ua teb tshiab thiab ntau yam uas haum rau cov cheeb tsam nyuaj. Kev txhawb nqa txuas ntxiv los ntawm CIMMYT thiab kev sib koom tes hauv kev cog qoob loo yuav tsum muaj kev txhawb nqa thiab txhim kho txoj hauv kev zoo no, cog lus rau yav tom ntej zoo dua rau kev cog qoob loo pigeon pea hauv thaj chaw qhuav.





